Statystyki

Unikalne wizyty:417

Wszystkie wizyty:10113

Użytkownicy online:6

Murawy kserotermiczne

Murawy kserotermiczne na obszarze Małopolskiego Przełomu Wisły wykształciły się na siedliskach suchych, o odczynie zasadowym i zasobnych w składniki pokarmowe. Czynnikiem warunkującym kształtowanie się tego typu zbiorowisk jest wysoka temperatura powietrza i gleby, która ogranicza występowanie roślin mezofilnych, a sprzyja rozwojowi kserofitów. Dlatego też zbiorowiska ciepłolubne zachowały się przede wszystkim na zboczach o ekspozycji południowej i południowo-zachodniej na siedliskach porębowych, bądź jako relikt z cieplejszych i suchszysz epok klimatycznych.

Niestety procesy sukcesji powodują, że zbiorowiska tego typu z roku na rok zmniejszają swoją powierzchnię. Zjawisko to zostało nasilone przez zaniechanie tradycyjnego sposobu gospodarowania związanego z wypasem, a także wprowadzenie w połowie XX wieku sztucznych nasadzeń drzew. W wyniku tych procesów zbiorowiska murawowe ulegają fragmentacji. Wzrastające zacienienie powoduje stopniowy zanik kwitnienia i owocowania a w efekcie generatywnego rozmnażania. Ponieważ wiele gatunków owadów ściśle związanych jest poprzez rośliny żywicielskie ze zbiorowiskami kserotemicznymi, zmiany w obrębie fitocenoz bezpośrednio prowadzą do utraty różnorodności w obrębie zoocenoz.

Do ochrony w ramach projektu wybrano trzy obszary:

  • rezerwat przyrody "Skarpa Dobrska",
  • projektowany rezerwat przyrody "Męćmierz",
  • Góra Trzech Krzyży w Kazimierzu Dolnym.

Rezerwat florystyczno-krajobrazowy "Skarpa Dobrska", utworzony zarządzeniem Ministra Ochrony Środowiska z dnia 8 lipca 1991, zajmuje stromy i wysoki stok opadający w kierunku południowo-zachodnim, o powierzchni ok. 40 ha. Duże nasłonecznienie stoku i węglanowe podłoże stwarzają dogodne warunki do rozwoju muraw o charakterze stepowym. Na lessie rozwijają się murawy ostnicowe z ostnicą włosowatą z zespołu Sisymbrio-Stipetum capillatae oraz murawy ze strzęplicą i kostrzewą bruzdkowaną z zespołu Koelerio-Festucetum sulcatae. Niewielkie powierzchnie zajmuje także murawa kwietna z zespołu Thalictro-Salvietum pratensis. We wschodniej części rezerwatu, na odsłaniających się skałach węglanowych, występują płaty murawy z omanem wąskolistnym z zespołu Inuletum ensifoliae w kompleksie z murawami z kłosownicą pierzastą z zespołu Origano-Brachypodietum pinnati.

Projektowany rezerwat przyrody "Męćmierz" obejmuje zbocze doliny Wisły na północ oraz na południe od miejscowości Męćmierz. Płytkie rędziny wytworzone z margli pokrywają fitocenozy z omanem wąskolistnym z zespołu Inuletum ensifoliae.

Góra Trzech Krzyży w Kazimierzu Dolnym obejmuje północne zbocze rzeki Grodarz. Do najcenniejszych składników szaty roślinnej należą niewielkie płaty muraw ostnicowych z  zespołu Sisymbrio-Stipetum capillatae.

Wytypowane obszary znajdują się w obrębie Kazimierskiego Parku Krajobrazowego. Ponadto rezerwat "Skarpa Dobrska" oraz projektowany rezerwat "Męćmierz" wchodzą w skład ostoi Natura 2000 Przełom Wisły w Małopolsce PLH 060045.

Na obszarze objętym projektem w latach ubiegłych prowadzone były prace zmierzające do minimalizacji skutków sukcesji roślinności drzewiastej i krzewiastej, a także podjęto próby reintrodukcji gatunków ciepłolubnych.

Na terenie rezerwatu "Skarpa Dobrska" pierwsze zabiegi pielęgnacyjne podjęto w latach 2004, 2005 i 2006. Związane były one z wycinką samosiewek drzew – głównie topoli oraz robinii akacjowej. Ponadto prace zmierzały do ograniczenia występowania najbardziej ekspansywnych gatunków krzewów, przede wszystkim tarniny. Prace te były finansowane ze środków Wojewody Lubelskiego.

Selektywna eliminacja roślinności drzewiastej i krzewiastej była kilkakrotnie przeprowadzona w latach 90-tych XX wieku także na Górze Trzech Krzyży w Kazimierzu Dolnym. Finansowana była z budżetu Urzędu Miasta w Kazimierzu Dolnym.

Pierwsze próby reintrodukcji rzadkich i chronionych gatunków kserotermicznych zostały podjęte na początku lat 90-tych XX wieku. Prace prowadzone były na zlecenie Wydziału Środowiska i Rolnictwa Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie i objęły nasadzenia miłka wiosennego Adonis vernalis, zawilca wielkokwiatowego Anemone sylvestris oraz ostnicy włosowatej Stipa capillata na zboczu Góry Trzech Krzyży w Kazimierzu Dolnym. Wykonawcą nasadzeń był Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach.

Od roku 2007, dzięki dotacji z Fundacji EkoFundusz realizowany był projekt "Ochrona i zagospodarowanie muraw kserotermicznych w Kazimierskim Parku Krajobrazowym". W ramach projektu zabiegami czynnej ochrony objęto: rezerwat przyrody "Skarpa Dobrska", projektowany rezerwat "Męćmierz", Górę Trzech Krzyży w Kazimierzu Dolnym oraz Skarpę Wiślaną w Janowcu. Prace obejmowały usuwanie nalotu roślinności drzewiastej oraz selektywną wycinkę krzewów. Na odpowiednio przygotowanych poletkach, prowadzona była reintrodukcja gatunków. Prace te wykonywane są przez pracowników Ogrodu Botanicznego UMCS w Lublinie. Nasadzenia objęły 10 gatunków roślin ciepłolubnych, które występowały w przeszłości na obiektach objętych działaniami.

Aby ograniczyć presję turystów na rezerwat przyrody "Skarpa Dobrska" utworzono na działce leżącej w bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu, stanowisko pokazowe roślinności kserotermicznej. Prezentowanych jest na nim jest trzynaście gatunków, charakterystycznych dla obszaru Małopolskiego Przełomu Wisły.

Prace związane z realizacją projektu "Ochrona siedlisk przyrodniczych i gatunków na obszarach sieci Natura 2000 w województwie lubelskim" stanowią kontynuację dotychczas prowadzonych działań, szczególnie pod kątem kanalizacji ruchu turystycznego. W bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu przyrody "Skarpa Dobrska", przewidziana jest budowa wiaty dla turystów. Ponieważ jest to teren średniowiecznego grodziska, wiata będzie miała formę chaty półziemiankowej. Ponadto wykonane zostanie ogrodzenie w formie barierek z żerdzi drewnianych, zabezpieczające przed wchodzeniem na teren rezerwatu. Podobne prace prowadzone będą w obrębie projektowanego rezerwatu przyrody "Męćmierz". Dzięki nim zlikwidowane zostaną dzikie zejścia, co przyczyni się do zwiększenia powierzchni zajmowanej przez siedliska kserotermiczne. Planuje się również ustabilizowanie powierzchni ścieżki przebiegającej przez teren projektowanego rezerwatu.

W ramach projektu zabiegami czynnej ochrony zostanie objęte ok. 15 hektarów. Prowadzone prace polegały będą na eliminacji nalotu roślinności drzewiastej i krzewiastej. Wycince podlegać będzie przede wszystkim sosna, robinia akacjowa, tarnina oraz skupiska derenia świdwy oraz ligustru pospolitego. Docelowo stopień pokrycia terenu przez krzewy nie będzie przekraczał 30%. Prace będą prowadzone na terenach o znacznych spadkach, co w znacznym stopniu ograniczy użycie sprzętu mechanicznego. W kolejnych latach realizacji projektu przeprowadzone będzie koszenie muraw oraz odrostów drzew i krzewów.